Bulgaristan ve Bulgarca | Bulgarca Tercüme, Bulgarca Çeviri

Bulgaristan ve Bulgarca

Bulgarca, Hint-Avrupa dilleri ailesinden, Güney Slav dillerine bağlı dil. Bulgaristan’ın resmi dilidir.

Yazı dili 9. yüzyılda oluşmaya başlayan Bulgarca, Selanikli Yunan Aziz Kiril (Κύριλλος/Кирил) ve kardeşi Metodiy’in (Μεθόδιος/Методий) tarafından 862 yılında oluşturulan Kiril alfabesi kullanılarak yazılır. Harflerin çoğu Yunan Abecesinden alınmıştır. Bulgarca, yazıya dökülen ilk slavik dildir. (Yapılan son araştırmalara göre aynı alfabe zaten bölgede bulunmaktaydı fakat bir düzen içerisinde değildi, alfabe birliği yoktu).

Eski Bulgarca (9.yüzyıl-11.yüzyıl), Orta Bulgarca (11.yüzyıl-15.yüzyıl) ve Modern Bulgarca (16.yüzyıldan günümüze) olmak üzere üç temel aşamadan geçmiştir.

Orta Asyadan göç ederek, bugünkü Bulgaristan topraklarına yerleşen Proto Bulgarlar’dan bugün sadece 20-30 tane kelime kalmıştır. Mesela Bulgar adı Türkçe’de bulgamak (karışmak) kökünden türeyen bir sözdür.

Bulgarca kelime örnekleri

  • Здравей (zdravéy) — merhaba, selam
  • Здрасти (zdrásti) — merhaba, selam
  • Добро утро (dobró útro) — Günaydın
  • Добър ден (dóbır dén) — İyi günler
  • Добъr вечер (dóbır véçer) — İyi akşamlar
  • Лека нощ (léka nóşt) — İyi geceler (sadece yatarken söylenir)
  • Довиждане (dovíjdane) — Görüşmek üzere, Hoşça kal
  • Как си? (kák si) — Nasılsın?
  • Какво правиш? (kakvó práviş) — Ne yapıyorsun?
  • (К’во правиш? (k’vó práviş) — N’apıyorsun?)
  • Как е? (kak e) — Nasıl?, Nasıl gidiyor?
  • Добре (dobré) — İyi
  • Добре ли cи? (dobre li si ?) – İyi misin?
  • Добре съм (dobré sım) — İyiyim
  • Всичко най-хубаво (vsíçko nay-húbavo) — Her şey çok güzel(iyi dilek olarak söylenir)
  • Поздрави (pózdravi) — Selamlar
  • Благодаря (blagodaryə́) — Teşekkürler
  • Моля (mólia) — Lütfen
  • Извинете! (izvinéte) — Afedersiniz!
  • Извинявай! (izviniávai) — Afedersin!
  • Колко е часът? (kólko e çasə) — Saat kaç?
  • Говорите ли …? (govórite li…) — …ca konuşuyor musunuz?

…турски (turski) — Türkçe
…български (bəlgarski) — Bulgarca
…английски (anglíyski) — İngilizce
…френски (frénski) — Fransızca
…немски (némski) — Almanca
…италиански (italiánski) — İtalyanca
…испански (ispánski) — İspanyolca

Zamanlar Tarihler

• Ocak – yanuari • Şubat – fevruari • Mart – mart • Nisan – april • Mayıs – mai • Haziran – yuni • Temmuz – yuli • Ağustos – avgust • Eylül – septemvri • Ekim – oktomvri • Kasım – noemvri • Aralık – dekemvri • Bugün – dnes • Dün – vçera • Yarın – utre • Gün – den • Hafta – sedmitza • Ay – mesetz • Yıl – godina • Pazartesi – ponedelnik • Salı – vtornik • Çarşamba – sriada • Perşembe – çetvırtık • Cuma – petık • Cumartesi – sıbota • Pazar – nedelia • İlkbahar – prolet • Yaz – lyato • Sonbahar – esen • Kış – zima

Bulgaristan Güneydoğu Avrupa’da, Balkan Yarımadası’nda yer alan bir ulus devlettir. Ülke, batıda Sırbistan ve Makedonya Cumhuriyeti, doğuda Karadeniz, kuzeyde Romanya, güneyde Yunanistan ve Türkiye ile çevrilidir.

Başkent Sofya
Resmi dil Bulgarca
Bağımsızlık Osmanlı Devleti’nden
– Özerklik kazandı 3 Mart, 1878
– İlan etti 22 Eylül, 1908
Yüzölçümü
– Toplam 111.001,9 km² (102.)
42.858 sq mi
Nüfus
– 2005 yılında 7.726.000
– 2001 sayımına göre 7.932.984
– Yoğunluk 67/km²

GSMH
(Satın alma gücü paritesi)
2005 tahmini
– Toplam 62.292 milyar $ (64.)
– kişi başına 9.223 $ (66.)

Para birimi Leva
Saat dilimi EET (UTC+2)
– Yaz EEST (UTC+3)
İnternet alan adı .bg
Telefon kodu +359

Bulgaristan Tarihi

Bulgaristan’ın ilk sakinleri Hint-Avrupa kökenli bir kavim olan Traklardır. Milatla birlikte ülke önce Roma İmparatorluğu, sonraysa Bizans İmparatorluğu egemenliğine girer. M.S. 6. yüzyılda Slavlar ile birlikte Türk kökenli bir kavim olan On Ogurlar bu alana yerleşir. Aristokratik tabakayı oluşturan Bulgarları bir süre sonra Slavlaşarak dillerini, 10. yüzyıldan itibaren de Ortodoksluğu kabul edip dinlerini bırakarak asimile olmuşlardır.

Bizans İmparatorluğu yıkılıncaya değin Bizans ile savaşıp hakimiyet alanlarını genişleten Bulgarlar, bir ara 1018-1186 yılları arasında yeniden Bizans İmparatorluğu’nun egemenliğine girmiştir. 14. yüzyılda Türklerin Rumeli’ye çıkmasından sonra bağımsızlıklarını yitirerek Osmanlı Devleti’nin egemenliğine gir mişlerdir.

Osmanlı Devleti’nin gerilemeye başlaması ve Çarlık Rusyası’nın da desteğiyle, Balkanların tümünde olduğu gibi Bulgaristan’da da ulusal kurtuluş hareketi alevlenmiş, 93 Harbi’nden yenilgiyle çıkan Osmanlı Devleti, Bulgaristan’ı 1878 yılında içişlerinde bağımsız prenslik olarak, 1908 senesinde ise tam bağımsız çarlık olarak tanımıştır.

Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlılarla aynı cephede savaşa katılan Bulgaristan, İkinci Dünya Savaşı’na da Almanya saflarında katılarak her iki savaştan da yenilgiyle çıkmıştır.

İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Balkanlar’da ilerleyen Sovyet ordusunun da yardımıyla Georgi Dimitrov önderliğinde sosyalist rejime geçen ülke, soğuk savaş yıllarında Varşova Paktı’nın üyesi olarak kalmış, geçen yüzyılın 80′li yıllarından itibaren ise topraklarındaki Türk azınlığa uyguladığı zorla bulgarlaştırma politikalarıyla dünyanın tepkisini çekmiş ve bunun faturasını 1989′da bulgar ekonomisine ağır bir darbe vuran Bulgaristan’dan Türkiye’ye yarım milyona yakın insanın göçüyle ödemiştir.

Doğu Bloku’nun çözülmesiyle 1990 yılında sosyalist rejimin yıkıldığı Bulgaristan, Türk azınlığa yönelik asimilasyon politikalarını da terk ederek komşusu Türkiye ile olan ilişkilerini oldukça olumlu bir temele oturtmuştur. Ülke 1 ocak 2007 yılında Avrupa Birliği’ne katılmıştır.

Coğrafya

Balkan Dağları (Stara Planina) Bulgaristan’ı kuzeyde Tuna platosu, güneyde ise Trakya platosu olarak kabaca iki coğrafi bölgeye ayırır. Oldukça dağlık bir coğrafyaya sahip olan güney Bulgaristan’da Rodop ve Rila sıradağları yer alır. Ülkenin ve Balkanların en yüksek dağı olan 2925 metre rakımlı Musala Dağı da burada bulunmaktadır.

Ülkenin en önemli ırmağı olan Tuna Nehri, aynı zamanda Romanya-Bulgaristan sınırını oluşturur. Bulgaristan sınırları içerisinde doğup, Yunanistan-Türkiye sınırını oluşturarak Ege Denizi’ne dökülen Meriç (Maritsa) Bulgaristan’ın bir diğer önemli akarsuyudur.

Ekonomi

1990′a değin devlet yönetiminde sosyalist ekonominin hakim olduğu ülke, Doğu Bloku’nun çözülmesi sonucu Sovyet pazarını kaybetmesi ve kapitalist ekonomiye eklemlenme sorunları nedeniyle 90′lı yıllar boyunca milli gelirin % 70′e yakın küçüldüğü çok ağır bir ekonomik bunalım yaşamıştır. Bulgar ekonomisi, 90′lı yılların sonundan itibaren toparlanma sürecine girmiş olsa da, halkının gereksinimlerini yeterince karşılayabilen istikrarlı bir iktisadi yapı olmaktan hala çok uzaktadır. Ekonomi ile ilgili bazı istatistik veriler şöyledir: Milli gelir (2001): 13,5 milyar $, kişi başına düşen milli gelir: 1690 $, devlet borçları: 10 milyar $, devlet gelirleri (2000): 4,2 milyar $, devlet giderleri (2000): 4,4 milyar $, enflasyon (2001): % 93, ekonominin sektörlere göre dağılımı (2001): hizmet: % 57, endüstri: % 29, tarım: % 14.

2004 itibari ile NATO üyesi olan Bulgaristan 01 Ocak 2007′de de AB’nin tam üyesi olmuştur.

Din

Bulgaristan nüfusunun büyük bir kısmı Ortodoks Hıristiyan’dır. 1 Mart 2001 tarihli nüfus sayımında Ortodoks: 6.552.751, Katolik: 43.811, Protestan: 42.308, Müslüman: 966.978, Diğerler: 14.937 olarak kaydedilmiştir.

Etnik Yapı

2001 nüfus sayımına göre Bulgaristan’ın topram nüfusu (7.928.901) olup Bulgarlar: 6.655.210 (%83,9), Türkler: 746.664 (%9,4), Pomaklar: 370.908 (%4,7), Ruslar: 15.595, Ermeniler: 10.832, Ulahlar: 10.566, Makedonlar: 5.071, Yunanlılar: 3.408, Ukraynalılar: 2.489, Yahudiler: 1.363, Rumenler: 1.088, Diğerler: 18.792 olarak kaydedilmiştir.